Asosiy mazmunga oʻtish
International House Oʻzbekiston
IH blogi

Katta va turli darajali sinflarni charchamasdan boshqarish

Oʻttiz oʻquvchi, bir necha daraja, bitta dars. Guruhlash, surʼat va har bir oʻquvchini band qilish uchun amaliy usullar — uchta dars rejalashtirmasdan.

Sinfni boshqarish2 daqiqa oʻqish

Sunʼiy intellekt yordamida yozilgan va saytning aniqlik qoidalariga koʻra tahrirlangan.

Haqiqiy sinfingizdan boshlang

Turli darajali sinflar haqidagi koʻp maslahatlar oʻn ikki kishilik guruhni nazarda tutadi. Lekin koʻplab oʻqituvchilar oʻttiz va undan ortiq oʻquvchiga dars beradi, ularning ingliz tili esa CEFR boʻyicha ikki-uch darajaga tarqalgan. Har bir daraja uchun har kuni alohida dars yozish imkonsiz — va bunga ehtiyoj ham yoʻq. Natija beradigan yoʻl: asosiy topshiriq bitta, yordam miqdori va yakunlash usuli turlicha.

Butun darsni emas, yordam va natijani farqlang. Hamma bitta matn yoki mavzu ustida ishlaydi; oʻzgaradigani — qancha yordam olishlari va qanchalik uzoqqa borishlari.

Darajalarni oʻn kunda emas, oʻn daqiqada aniqlang

Oʻquvchilarni guruhlash uchun rasmiy test shart emas. Birinchi haftada bitta qisqa yozma topshiriq bering («Dam olish kunlaringizni beshta gapda tasvirlang») va juftlikda bitta ogʻzaki topshiriq bering, siz esa sinf boʻylab yuring. Sinfni taxminan uch guruhga ajrating: yordamga muhtoj, meʼyorda, koʻproqqa tayyor. Buni qalamda yozing — guruhlar oʻzgaradi, oʻquvchilar esa hech qachon tamgʻa bosilgandek his qilmasligi kerak.

  • Yordamga muhtoj: qisqa javoblar, ona tilidan tez-tez foydalanish, gapirishdan qochish.
  • Meʼyorda: topshiriqlarni baʼzi xatolar bilan bajaradi, inglizcha koʻrsatmalarni tushunadi.
  • Koʻproqqa tayyor: erta tugatadi, uzunroq gaplar tuzadi, qoʻshimcha ish soʻraydi.

Bitta topshiriq, uch xil yordam darajasi

Darslikdagi istalgan topshiriqni oling va uning uchta variantini tayyorlang. Mazmun bir xil, tayanch (scaffolding) esa har xil. Bir necha marta qilganingizdan keyin bu besh daqiqa vaqt oladi.

Oʻqish topshirigʻi: shahar haqidagi matn

Yordam: har bir savolga tanlash uchun ikkita javob varianti, kalit soʻzlar qalin harfda.

Asosiy: darslikdagi savollar oʻzgarishsiz.

Qoʻshimcha: oʻsha savollar, keyin «Sherigingiz uchun oʻzingiz ikkita savol yozing».

Uchala variantni qaysi biri qanday ekanini eʼlon qilmasdan tarqating. Qogʻoz rangi yoki burchakdagi kichik belgi oʻquvchilarni jimgina yoʻnaltirishga yordam beradi.

Guruhlarni maqsadli tuzing — va almashtirib turing

  • Aniqlik ustida ishlashda bir xil darajadagi juftliklar: kuchlilar oʻsadi, zaiflar shoshilmaydi.
  • Ravonlik ustida ishlashda aralash juftliklar: kuchlilar til namunasini koʻrsatadi, zaiflar koʻproq inglizcha eshitadi.
  • Juftliklarni kamida haftada bir marta almashtiring — hech kim doimiy «yordamchi» yoki «yordamga muhtoj» boʻlib qolmasin.

Har bir juftlikka rol kartochkasini bering — «soʻzlovchi» va «tekshiruvchi» — va yarmida almashtiring. Rollar eng kuchli oʻquvchining hamma gapni oʻzi gapirishiga yoʻl qoʻymaydi.

Darsni «shart, kerak, mumkin» bilan rejalashtiring

Har bir topshiriq uchun doskaga uch qator yozing. Shart: hamma bajaradigan qism. Kerak: koʻpchilik yetib boradigan qism. Mumkin: erta tugatganlar uchun qoʻshimcha. Oʻquvchilar «tugatdim» nimani anglatishini doim biladi, sinfning yarmi esa sizni kutib oʻtirmaydi.

Doskadagi reja

SHART: 1–5-savollarga javob bering.

KERAK: 6–8-savollarga javob bering.

MUMKIN: Matn muallifiga qisqa javob xati yozing.

Kuchingizni asrang

Charchoq har bir oʻquvchiga doimo alohida eʼtibor berishga urinishdan kelib chiqadi. Sizsiz ham ishlaydigan tartiblar yarating: doskada doimiy boshlangʻich mashq, erta tugatganlar uchun kartochkalar qutisi va «yordam kerak» degan qoʻl ishorasi — shunda darsni toʻxtatmasdan kim qiynalayotganini koʻrasiz. Kamroq tekshiring, lekin maqsadli tekshiring: har bir yozma ishda bitta yoʻnalishga eʼtibor berish har bir xatoni tuzatishdan foydaliroq.

Telegram kanalimizga obuna boʻling

Qaysi kurs sizga mosligiga ishonchingiz komil emasmi?

Oltita qisqa savolga javob bering — biz sizga tajribangizga mos bosqichni va sertifikatni koʻrsatamiz.

Bosqichingizni toping