Oʻquvchilar kelishidan oldin ekranni sozlang
Onlayn darsda yuzingiz va ekraningiz — sinfxona. Kamerani koʻz darajasiga qoʻying, yorugʻlik orqangizdan emas, oldingizdan tushsin. Imo-ishoralaringiz koʻrinishi uchun oʻzingizni koʻkragingizdan yuqori qismda koʻrsating. Koʻrsatma berayotganda yoki maqtayotganda ekrandagi yuzlarga emas, kameraga qarang: oʻquvchi uchun bu koʻzga qarash demakdir.
- Kerak boʻlmagan oynalar va bildirishnomalarni yoping, butun ekranni emas, bitta oynani namoyish qiling.
- Slaydlar, havolalar va audioni dars boshlanishidan oldin oching va tekshiring.
- Bir stakan suv va daftarni yaqin joyda saqlang — kadrdan chiqib ketishingizga hojat qolmaydi.
Har bir koʻrsatmani koʻrinadigan qiling
Ogʻzaki koʻrsatmalar aytib boʻlishingiz bilan yoʻqoladi, onlayn darsda esa sekingina soʻrab oladigan sinfdosh yoʻq. Koʻrsatmalarni qisqa qiling, bir marta ayting va shu paytning oʻzida topshiriqni ekranga chiqaring. Oʻquvchilar ishlayotgan butun vaqt davomida uni koʻrinib tursin, platformangiz imkon bersa, alohida xonalarda ham.
Topshiriq: shahringizda tashrif buyurish uchun eng yaxshi uchta joy haqida kelishib oling.
Vaqt: 6 daqiqa.
Natija: umumiy hujjatda har bir joy uchun bittadan sabab koʻrsatilgan bitta roʻyxat.
Rollar: yozuvchi, vaqt nazoratchisi, maʼruzachi.
Rollari va natijasi bor alohida xonalar
Alohida xonalar (breakout rooms) koʻpincha jim qoladi, chunki oʻquvchilar nima qilishni yoki kim boshlashini bilmaydi. Buni koʻp hollarda ikki narsa hal qiladi. Birinchidan, har bir oʻquvchiga rol bering: kimdir boshlash, kimdir yozish, kimdir vaqtni kuzatish uchun javobgar boʻlsin. Ikkinchidan, koʻrinadigan natija soʻrang: roʻyxat, uchta gap, umumiy slayd. Natija guruhga maqsad beradi, ular qaytganda esa sizga koʻrib chiqish uchun nimadir boʻladi.
Har bir xonaga qisqa kirib chiqing, lekin nima uchun kirganingizni ayting: «Ikki daqiqa shunchaki tinglayman». Oʻquvchilar toʻxtab sizni kutmasdan, gapirishda davom etadi.
Kamgap oʻquvchilar uchun chat va belgilash vositalari
Baʼzi oʻquvchilar, ayniqsa katta guruhlarda, mikrofonini kamdan kam yoqadi. Bu ularning aytadigan gapi yoʻq degani emas. Chatdan hamma bir vaqtda bera oladigan tez va bosimsiz javoblar uchun foydalaning: bitta soʻz, raqam, namuna gap. Oʻquvchilardan yozib, kutib turishni, keyin hammasi birga yuborishni soʻrang — shunda eng tez yozadigan oʻquvchi hamma uchun javobni belgilab qoʻymaydi. Belgilash (annotation) vositalari ham xuddi shunday ishlaydi: ekrandagi javobni belgilash, soʻzni doiraga olish yoki shkalaga belgi qoʻyishni soʻrang.
- Chatdagi bir nechta javobni ism bilan oʻqib bering — yozma hissa ham hisobga olinsin.
- Oʻquvchini yozgani haqida gapirishga taklif qiling: «Aziza, oʻzingiznikini batafsilroq aytib bera olasizmi?»
- Kamgap oʻquvchilar uchun ogʻzaki navbatni avval qisqa qiling, keyin asta-sekin uzaytiring.
Uzoq bosqichlar emas, qisqa sikllar
Ekran oldida diqqat tezroq soʻnadi. Darsni qisqa sikllar bilan rejalashtiring: yangi material, tezkor topshiriq, fikr-mulohaza, keyin faoliyat yoki ishlash shaklini oʻzgartiring. Butun sinf bilan ishlash, juftlikda va yakka ishlashni almashtirib turing. Agar bir necha daqiqa davomida oʻquvchilar hech narsa qilmay, faqat siz gapirgan boʻlsangiz, darsni ularga qaytarish vaqti keldi.
«Tushunarlimi?» deb soʻramasdan tushunishni tekshiring
Onlayn darsda «Tushunarlimi?» savoliga odatda sukut yoki xushmuomala «ha» javobi keladi va bu sizga juda kam narsa aytadi. Uning oʻrniga faqat tushungan oʻquvchi javob bera oladigan savol bering.
«Tushunarlimi?» oʻrniga: «How many places do you need to agree on?» (Three.)
«Tushundingizmi?» oʻrniga: «Chatga yozing: guruhingizda roʻyxatni kim yozadi?»
Maʼno uchun: «I used to live in Bukhara». Men hozir u yerda yashaymanmi? (Yoʻq.)
Aloqa uzilishlari va oʻz kuchingiz
Aloqa albatta uziladi. Kurs boshida tartib haqida kelishib oling: oʻquvchining aloqasi uzilsa, u qayta ulanadi va chatni tekshiradi — u yerda siz joriy topshiriqni qoldirgan boʻlasiz. Agar sizning aloqangiz uzilsa, oʻquvchilar siz qaytguningizcha ekrandagi topshiriqni davom ettiradi. Slaydsiz bajariladigan qisqa zaxira mashqni tayyor tuting, masalan, faqat ovoz orqali bera oladigan ogʻzaki topshiriq.
Ekranga qarab dars berish koʻp kuch talab qiladi, sinfdan qaytadigan energiya esa kamroq. Imkon boʻlsa, darsning bir qismida tik turing, darslar orasida ekrandan uzoqda qisqa tanaffus qiling, oʻzingizni koʻrish chalgʻitsa, oʻz tasviringizni oʻchirib qoʻying. Ekrandagi energiya ovozingiz va surʼatingizdan keladi, shuning uchun ikkalasini ham oʻzgartirib turing.
